ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ

22/8/2002

Ένα πρόσωπο που η παρουσία του στα ποντιακά δρώμενα της Θέρμης υπήρξε καθοριστική.

Γεννήθηκε το 1932 στη Θέρμη. Γονείς του ήταν ο Γεώργιος Παναγιωτόπουλος και η Μελπομένη Παναγιωτοπούλου το γένος Φωτιάδη. Ο πατέρας του γεννήθηκε στη Ρωσία το 1901 και η μητέρα του στην Οινόη του Πόντου το 1907. Ο παππούς, Χαράλαμπος Παναγιωτόπουλος γεννήθηκε στην Πουλαντζάκη της Ορντού και ήταν έμπορος .Η γιαγιά ήταν η Ελπίδα από την Πουλαντζάκη ,συγγενής του Λ.Ιασονίδη .

Ένας αδερφός της ,ο Χρήστος Φωτιάδης , ενώ τους είχαν οι Τούρκοι για εκτέλεση γλίτωσε από το εκτελεστικό και τη χαριστική βολή κι έπεσε στην θάλασσα. Μετά από 4 μέρες στη θάλασσα τον βρήκαν και τον έφεραν στον Πειραιά ,όπου ζούσε με απομεινάρι του φόβου του θανάτου ,τη δυσκολία στην ομιλία. Όταν ήρθαν στην Πατρίδα Ελλάδα, τον βρήκαν.

Στη Ρωσία ο παππούς απασχολούσε στην επιχείρηση καπνού ,που είχε έξω από το Σοχούμ, 80 εργάτες. Κειμήλια αυτής της επιχείρησης έχουν μείνει δύο μεγάλα καζάνια, μέσα στα οποία ετοίμαζαν το φαγητό του προσωπικού. Ζούσαν πλουσιοπάροχα και αποτέλεσμα αυτού ήταν ο πατέρας του κι ο θείος του, να μη δουλεύουν. Μάλιστα ασχολούνταν μόνο με το κυνήγι και τη σκοποβολή. Γι αυτό το λόγο και το παρώνομά τους ήταν «τουφεξήδες». Κληρονομιά αυτής της αγάπης τους ήταν τα δύο όπλα που έφεραν από τη Ρωσία, των οποίων οι κάλυκες ήταν από μπρούντζο. Αυτά πουλήθηκαν το 1947 στο Γεώργιο Κουγιάμη .

Μετά το κίνημα του 1917 στη Ρωσία έφυγαν κι ήρθαν στην αρχή στον Πύργο της Ηλείας και στη συνέχεια στην Καλαμαριά. Από εκεί ήρθαν στη Θέρμη το 1922. Το καθεστώς δεν τους άφησε να πάρουν τίποτε μαζί τους. Τότε η Θέρμη ήταν αυτό που μαρτυρούσε το όνομά της: τόπος γεμάτος έλη και ελονοσία.

Με την Ελπίδα Φωτιάδου-η οποία ήταν χήρα από τον Πόντο- παντρεύεται ο Γ.Παναγιωτόπουλος εδώ στην Ελλάδα. Τους δόθηκε ένα σπίτι το οποίο ήταν μέσα έξω σανίδια και στη μέση λάσπη. Στη συνέχεια πρόσθεσαν κι ένα δωμάτιο από πέτρα και για σκεπή λαμαρίνες οι οποίες όταν έβρεχε «τραγουδούσαν». Ο Γ. Παναγιωτόπουλος ήταν ένα είδος πραγματογνώμονα. Ήταν αυτός που αποτιμούσε τις διάφορες πιθανές ζημιές από τους βοσκούς της περιοχής, μετρούσε εκτάσεις προς αγορά και πούληση, για περισσότερα από 28 χρόνια. Απεβίωσε σε ηλικία 59 ετών . Αδέρφια του ήταν οΧρήστος,η Μαργαρίτα και η Ευμορφίλη, η οποία χαίρει άκρας πνευματικής υγείας σε ηλικία 93 ετών. Παιδιά του Γ. Παναγιωτόπουλου κατά σειρά γεννήσεως ο Κων/νος, ο οποίος απεβίωσε σε ηλικία 16 ετών, ο Χαράλαμπος και ο Παναγιώτης.

Ο Χαράλαμπος παντρεύεται το 1957 τη Δέσποινα Συναπλίδου , από τον Τρίλοφο Κατερίνης και αποκτούν το Γεώργιο, ο οποίος παντρεύεται τη Μαρία Μαυρίδου και αποκτούν το Χαράλαμπο και τη Δέσποινα ,και τη Μελπομένη ,η οποία παντρεύεται το Διαμαντή Δαλάνη και αποκτούν την Κυριακή και τη Δέσποινα.

Αυτό που θυμάται από την μητέρα του ήταν πως η ποντιακή διάλεκτος που μιλούσε ήταν διαφορετική από αυτήν των άλλων Ποντίων. Μιλούσε περισσότερο την παραλιακή ποντιακή.

Η επαφή με το σχολείο ήταν περιστασιακή και δύσκολη. Από τη μικρή ηλικία πήγαινε με τ’ αδέρφια του στα κτήματα για διάφορες γεωργικές εργασίες. Το 1944-45 ,το διάστημα του εμφυλίου ,από τα χωριά της Κοζάνης έρχονται στη Θέρμη κάτοικοι. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Θόδωρος Ξενόπουλος, γαμβρός του Χαράλαμπου Δημαρχόπουλου, ο οποίος ήταν λυράρης. Αυτός είχε δύο άλογα τα οποία στάβλιζε στην οικία Παναγιωτόπουλου.

-Θόδωρε θα εφτάς ’μέ έναν λύραν;

-Αν φέρς ’μέ καπνόν ,θα εφτάγω σε.

Αυτός ήταν ο διάλογος ανάμεσα στον Χ. Παναγιωτόπουλο και στο Θ. Ξενόπουλο με τον οποίο ανέλαβε ο δεύτερος την κατασκευή λύρας από μουριά. Η κατασκευή μ’ ένα σκεπάρνι κι ένα κοπίδι κράτησε δύο μήνες. Η γειτονιά είδε κι έπαθε όσο διάστημα κράτησε η αυτοδιδαχή της λύρας. Το 1949 ,όταν πήγε στον Πειραιά για να μάθει την τέχνη του ράφτη ,στα αδέρφια της μητέρας του ,είχε για συντροφιά τη λύρα. Το 1952 υπηρετεί τη θητεία του στην Αθήνα ,διάστημα κατά το οποίο χάνει τη μητέρα του.

Σεπτέμβρης του 1972 και ο «ΦάροςΠοντίων» με τον Ευσταθιάδη παρουσίαζε ένα μικρό παιδικό συγκρότημα. Η μικρή του κόρη χόρευε καλά .Μέσα από τη γνωριμία του με το σύμβουλο κ.Αμβροσιάδη ζητά να μπει στο συγκρότημα και η μικρή Μελπομένη. Η απόρριψή της λόγω του μεγάλου ύψους της σε σχέση με τα υπόλοιπα μέλη του συγκροτήματος και η αγάπη για την ποντιακή καταγωγή του αποτέλεσαν την αφορμή και την αιτία για τη δημιουργία ποντιακού σωματείου στη Θέρμη.

Πηγαίνει και βρίσκει τον κουμπάρο του Γεώργιο Αηδονίδη. Κατέβηκαν στο πανελλήνιο ίδρυμα «ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ» στη Θεσσαλονίκη, το οποίο είχε πρόεδρο τον κ. Π.Τανιμανίδη και τον Τσαμπικίδη για γ.γραμματέα. Ζήτησαν να τους βοηθήσουν δίνοντάς τους ένα χοροδιδάσκαλο. Πήραν το τηλέφωνο του Α.Μωυσή. Συνεννοήθηκαν κι άρχισαν τις πρόβες στο μισό μαγαζί του Χ. Παναγιωτόπουλου ,το οποίο βρίσκονταν στην πλατεία «Παραμάνα» Θέρμης.

Άξιοι αρωγοί και συμπαραστάτες ο Ευθύμιος Βασιλειάδης ,ο Γεώργιος Τσιτλακίδης , ο Γιάννης ο Ηλιόπουλος και ο Γιώργος Αηδονίδης . Όλα τα παραπάνω έγιναν χωρίς να έχει ακόμη αναγνωρισθεί το σωματείο. Πρόεδρος του χωριού ήταν ο Αλέξανδρος Θωμαΐδης. Παρά τις αρχικές δυσκολίες για την εξεύρεση χρημάτων ,υποσχέθηκε να βοηθήσει όσο μπορούσε. Το ίδιο υποσχέθηκε και ο Στέφανος Παλαιστής. Πράγματι έδωσε πολλές φορές την κινηματογραφική του αίθουσα για την πραγματοποίηση πολιτιστικών εκδηλώσεων του σωματείου.

Το 1973, με δικηγόρο τον κ. Θ. Ματέλα, έγινε η αναγνώριση του σωματείου με τον απαραίτητο αριθμό μελών, που ανέρχονταν στα 35. Υπήρξαν αντιδράσεις από ορισμένους στη Θέρμη ,διότι εφοβούντο πως θα υπάρξει διαχωρισμός της τοπικής κοινωνίας σε φυλές Ποντίων, Γηγενών Μακεδόνων, Θρακιωτών, κ. ά. Όταν όμως στο χορευτικό συγκρότημα χόρευαν και παιδιά που δεν κατάγονταν από Ποντίους ,τότε σταμάτησαν να αντιδρούν.

Στις 14 Σεπτεμβρίου, επάνω στην Τούμπα της Θέρμης ήταν το καφενείο «Τα Τρία Λουξ».Ανήμερα της εορτής της εκκλησίας που έχτισε ο Γ.Τσιτλακίδης ,κάλεσα το Δ.Σ. της «ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ» Θεσσαλονίκης και χόρεψε μπροστά τους το χορευτικό του σωματείου. Τα πρώτα μέλη του ήταν ο Χαράλαμπος Κυρκενίδης, ο Ιωάννης Βελονάς , ο Γεώργιος Παναγιωτόπουλος , Πονηρίδης Ευστάθιος ,Ιωσηφίδης Νικόλαος , Μελπομένη Παναγιωτοπούλου, Σοφία Τσακιρίδου την οποία και παντρεύτηκε ο χοροδιδάσκαλος, κ. ά. Το σωματείο, για την προβολή του, εξέδωσε 25.000 καρποστάλ από φωτογραφήσεις σε διάφορους χορούς ,στο Λευκό Πύργο και στο άγαλμα του Μ.Αλεξάνδρου της Θεσσαλονίκης. Μάλιστα οι Ιάπωνες πήραν μία από αυτές τις καρποστάλ και την αποτύπωσαν σε δικές του βεντάλιες. Σ’ αυτήν απεικονίζονται η Μ. Παναγιωτοπούλου, η Α. Βογιατζή, η Κ. Δαδάτσου και η Πασπαλά.

Το σωματείο συμμετείχε σε πάρα πολλές εκδηλώσεις όπως στο αεροδρόμιο του Σέδες, στη Μέριμνα Ποντίων Κυριών, στην Αμερικανική Βάση του Χορτιάτη, στη Διεθνή Έκθεση Θεσ/νίκης, στις εκδηλώσεις του 15Αύγουστου στην «ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ» στο Βέρμιο όπου και βραβεύθηκε ,σε γηροκομεία κ.ά. Ίδρυσε την πρώτη ομάδα αιμοδοσίας με 18 μέλη, την οποία πήρε υπό την ομπρέλα της αργότερα η κοινότητα Θέρμης. Βράβευσε μαθητές στην εορτή των Τριών Ιεραρχών με μικρά συμβολικά ποσά, δημιουργώντας τον αντίστοιχο θεσμό που διατηρείται ακόμη με μεγάλη επιτυχία. Και, πολιτιστικές εκδηλώσεις κάθε 14 Σεπτεμβρίου στην κεντρική πλατεία της Θέρμης .

Ο Χαράλαμπος Παναγιωτόπουλος διετέλεσε πρόεδρος του σωματείου από το 1976 έως και το 1988. Εύκολα κανείς μπορεί να καταλάβει την τεράστια προσφορά του στο ΣΩΜΑΤΕΙΟ «ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ» ΘΕΡΜΗΣ.